Mehmet Ali KAYA
Köşe Yazarı
Mehmet Ali KAYA
 

AKÎL DÜŞÜNCELER 2

Evlilik, hemen hemen tüm kültürlerde evrensel olarak yer edinmiş, evli çift ile sahip olabilecekleri çocuklar arasında haklar ve yükümlülükler içeren; ve yasalar, kurallar, gelenekler, inançlar ve tutumlarla düzenlenen, yasal ve sosyal olarak onaylanmış cinsel ve ekonomik bir birliktelik olarak tanımlanır. Dünya üzerinde farklı evlilik çeşitleri bulunmaktadır. Tek eşlilik, çok eşlilik ( polijini, poliandri). Bu evlilik şekilleri coğrafik ve beşeri yaşamların dayatması ile ortaya çıkmıştır. Binlerce yıllık medeniyetler evlilik kurumunu oluşumunda katkı sunarak bugüne ulaştırmıştır. Nesilden nesile aktarım olmuştur. Bizim coğrafyamizda da beşeri ve inanç değerleri tek eşliliği kabul etmiştir. Bunun neticesinde anaerkil ve ataerkil yaşamlar hayat sürmektedir. Evlenen çiftin ellerini birbirlerine bağlamak Kelt geleneğinden geliyor.Eski Mısırlılar, alyansları sonsuzluğun sembolü olarak gördüler ve kalbe en yakın olduğunu düşündükleri parmağa taktılar.Gelin buketi, Orta Çağ Avrupa’sında insanların gelinliği parçalamasını engellemek için havaya atılıyordu.Nedimeler, gelini korumak için onunla aynı renkte elbiseler giyerlerdi.Eskiden sağdıçlar kılıç kullanma konusunda ustaydılar.Kraliçe Victoria beyaz gelinlik uygulamasına ilham verdi. Tarihi kayıtlarda beyaz gelinliğin ilk örneği, 1406 yılında Danimarka, Norveç ve İsveç Kraliçesi olan Philippa’nın düğününde karşımıza çıkıyor. İngiliz kraliyet ailesinden gelen Philippa, Pomeranyalı Eric ile evlenirken beyaz bir elbise giymişti.Ulkemizde de gelinlik renkleri farklılık gosterse de beyaz gelinlik zamanla yerini almıştır.Düğün pastasının kökenleri Antik Roma’ya kadar uzanıyor. Kozmopolit bir ülke olan ülkemizde evlenme ritüelleri değişiklik göstermektedir. Genel hatlarıyla kız isteme,  şerbet içme ve nişan, düğün ve düğün sonrası eğlenceler evlilik kurumunu oluşturmaktadır. Yakın zamanlara kadar ulaşımın kısıtlı olduğu dönemlerde evlilik kendi yöresinde olurdu. Nitekim dışardan evlilik yapanlara  keripten evlenmiş denilirdi. Türkiye'de 33 Evlilik Türü Var: 1.Görücü usülü evlilik 2. Kadın kaçırma sonucu evlilik 3. Başlık parası karşılığında evlilik 4. Oturak alma evlilik Baş örtüsü kaçırma yoluyla evlilik 6  Beşik kertmesi yoluyla evlilik 7. Taygeldi 8. Kuma 9. Berdel 10. Kepir (yaban değişimi) 11 . Ölen kardeşin karısıyla evlenme 12. Baldızla evlilik 13. İç güveyi 14 .Yetim evliliği 15. Yakın akraba evliliği 16. Oldu bitti evlilik 17. Para karşılığı evlilik 18. Kan parası karşılığı evlilik 19. Öç alma karşılığı evlilik 20. Çok eşli evlilik 21. Anlaşmalı evlilik 22. Hileli evlilik 23. Rastlantı evliliği 24. İlan yoluyla eş seçme 25. Tercihli evlilik 26. Yabancı ile evlilik 27. Farklı mezhep evliliği 28. Metres edinme 29. Muta evliliği 30. Dış güveyi evliliği 31. Dul evliliği 32. Tanışıp anlaşarak evlenme 33. Televizyon evliliği Her ne kadar bazıları doğru olmasa da  yukarıda belirtilen evlilik türleri ülkemizde olmaktadır. Kültürümüzun önemli bir parçası olan evlilik aşama aşama yürütülmektedir. Kız arama Kizin evine gidilir ve kızın komşularına sorulur, aynı şekilde kız tarafı da erkek tarafını sordurur. Bundan sonra başlık parası devreye girer. Bazen para bazen de mülk olabilir. Başlık parası evlilikleri erteleyebilmektedir.1995 yılında dönemin Şanlıurfa Valisi Sayın T.Ziyaeddin Akbulut, bir genelgeyle başlık parasını kaldırmıştır. Ancak binlerce yıllık gelenek halen devam etmektedir. Kız tarafınin olumlu olması durumunda erkek tarafına " kesim kağıdı" gönderilerek istenen şeyler indekci tarafından erkek tarafına iletilir. Ya hemen kabul edilir yada müzakere ile karar alınır. Anlaşmaya varilinca erkek tarafı kız tarafınin evine gider. Kız tarafına hediyeler götürerek dualar edip kızlarıni verdikleri için teşekkür eder. Buna sakal öpümü denir. Nişan tarihi belirlenir. Nişan kız evinde yapilir.Nişan da şerbetler hazırlanır. İkramlar yapılır. Şerbetin üzerine beyaz ipek  bir mendil koyulup üzerine nişan yüzüğü kırmızı kurdele bağlanarak erkek evine gönderilir damat yüzüğü takar . Nişan merasimi biter. Ev kurmak için kız ve erkek tarafınin kadınlari alışveriş yaparlar. Nişanlanan erkek Kurban Bayramında kız tarafına Boynuzuna kırmızı eşarp ve buna bağlı bir çeyrek altınla süslenmiş olan koç hediye edilir. Buna “Gelin Kurbanı” denir.  Resmi ve dini nikah yapılır. Dini nikah kız evinde yapılır. Düğün iki şekilde yapılır . Avrat düğünü ve erkek düğünü şeklinde. Gelin damat evine getirilir. Supha yemeği verilir. Akşam olunca hoca dualar olur damat dualar eşliğinde anne ve babasının elini öperek zifaf odasına gider. Damat evliliğin sabahı arkadaşlar tarafından guvegi hamamına götürülür. Duvak günü ve gelin hamamı bunu takip eder. Böylece toplumun direği olan aile kurulmuş olur. Toplumsal birlikteliği sağlamak üzere kurulan ailelerin evlilik kurumu  evlendirme dairesinde nikah merasimine indirgenmesi ne yazık ki kültürel yozlaşmayi beraberinde getirmektedir. Aile kurumu sağlam zemine oturtulamadigindan toplumsal çözülme yaşanmaktadir. Kültürümüzü yaşatacak nesiller yetiştirmek üzere kalın sağlıcakla. Selam dua ve saygılarımla.
Ekleme Tarihi: 31 Temmuz 2026 -Cuma

AKÎL DÜŞÜNCELER 2

Evlilik, hemen hemen tüm kültürlerde evrensel olarak yer edinmiş, evli çift ile sahip olabilecekleri çocuklar arasında haklar ve yükümlülükler içeren; ve yasalar, kurallar, gelenekler, inançlar ve tutumlarla düzenlenen, yasal ve sosyal olarak onaylanmış cinsel ve ekonomik bir birliktelik olarak tanımlanır.

Dünya üzerinde farklı evlilik çeşitleri bulunmaktadır. Tek eşlilik, çok eşlilik ( polijini, poliandri). Bu evlilik şekilleri coğrafik ve beşeri yaşamların dayatması ile ortaya çıkmıştır. Binlerce yıllık medeniyetler evlilik kurumunu oluşumunda katkı sunarak bugüne ulaştırmıştır. Nesilden nesile aktarım olmuştur. Bizim coğrafyamizda da beşeri ve inanç değerleri tek eşliliği kabul etmiştir. Bunun neticesinde anaerkil ve ataerkil yaşamlar hayat sürmektedir. Evlenen çiftin ellerini birbirlerine bağlamak Kelt geleneğinden geliyor.Eski Mısırlılar, alyansları sonsuzluğun sembolü olarak gördüler ve kalbe en yakın olduğunu düşündükleri parmağa taktılar.Gelin buketi, Orta Çağ Avrupa’sında insanların gelinliği parçalamasını engellemek için havaya atılıyordu.Nedimeler, gelini korumak için onunla aynı renkte elbiseler giyerlerdi.Eskiden sağdıçlar kılıç kullanma konusunda ustaydılar.Kraliçe Victoria beyaz gelinlik uygulamasına ilham verdi. Tarihi kayıtlarda beyaz gelinliğin ilk örneği, 1406 yılında Danimarka, Norveç ve İsveç Kraliçesi olan Philippa’nın düğününde karşımıza çıkıyor. İngiliz kraliyet ailesinden gelen Philippa, Pomeranyalı Eric ile evlenirken beyaz bir elbise giymişti.Ulkemizde de gelinlik renkleri farklılık gosterse de beyaz gelinlik zamanla yerini almıştır.Düğün pastasının kökenleri Antik Roma’ya kadar uzanıyor.

Kozmopolit bir ülke olan ülkemizde evlenme ritüelleri değişiklik göstermektedir. Genel hatlarıyla kız isteme,  şerbet içme ve nişan, düğün ve düğün sonrası eğlenceler evlilik kurumunu oluşturmaktadır. Yakın zamanlara kadar ulaşımın kısıtlı olduğu dönemlerde evlilik kendi yöresinde olurdu. Nitekim dışardan evlilik yapanlara  keripten evlenmiş denilirdi.

Türkiye'de 33 Evlilik Türü Var:
1.Görücü usülü evlilik
2. Kadın kaçırma sonucu evlilik
3. Başlık parası karşılığında evlilik
4. Oturak alma evlilik
Baş örtüsü kaçırma yoluyla evlilik
6  Beşik kertmesi yoluyla evlilik
7. Taygeldi
8. Kuma
9. Berdel
10. Kepir (yaban değişimi)
11 . Ölen kardeşin karısıyla evlenme
12. Baldızla evlilik
13. İç güveyi
14 .Yetim evliliği
15. Yakın akraba evliliği
16. Oldu bitti evlilik
17. Para karşılığı evlilik
18. Kan parası karşılığı evlilik
19. Öç alma karşılığı evlilik
20. Çok eşli evlilik
21. Anlaşmalı evlilik
22. Hileli evlilik
23. Rastlantı evliliği
24. İlan yoluyla eş seçme
25. Tercihli evlilik
26. Yabancı ile evlilik
27. Farklı mezhep evliliği
28. Metres edinme
29. Muta evliliği
30. Dış güveyi evliliği
31. Dul evliliği
32. Tanışıp anlaşarak evlenme
33. Televizyon evliliği

Her ne kadar bazıları doğru olmasa da  yukarıda belirtilen evlilik türleri ülkemizde olmaktadır.

Kültürümüzun önemli bir parçası olan evlilik aşama aşama yürütülmektedir. Kız arama Kizin evine gidilir ve kızın komşularına sorulur, aynı şekilde kız tarafı da erkek tarafını sordurur. Bundan sonra başlık parası devreye girer. Bazen para bazen de mülk olabilir. Başlık parası evlilikleri erteleyebilmektedir.1995 yılında dönemin Şanlıurfa Valisi Sayın T.Ziyaeddin Akbulut, bir genelgeyle başlık parasını kaldırmıştır. Ancak binlerce yıllık gelenek halen devam etmektedir. Kız tarafınin olumlu olması durumunda erkek tarafına " kesim kağıdı" gönderilerek istenen şeyler indekci tarafından erkek tarafına iletilir. Ya hemen kabul edilir yada müzakere ile karar alınır. Anlaşmaya varilinca erkek tarafı kız tarafınin evine gider. Kız tarafına hediyeler götürerek dualar edip kızlarıni verdikleri için teşekkür eder. Buna sakal öpümü denir. Nişan tarihi belirlenir. Nişan kız evinde yapilir.Nişan da şerbetler hazırlanır. İkramlar yapılır. Şerbetin üzerine beyaz ipek  bir mendil koyulup üzerine nişan yüzüğü kırmızı kurdele bağlanarak erkek evine gönderilir damat yüzüğü takar . Nişan merasimi biter. Ev kurmak için kız ve erkek tarafınin kadınlari alışveriş yaparlar. Nişanlanan erkek Kurban Bayramında kız tarafına Boynuzuna kırmızı eşarp ve buna bağlı bir çeyrek altınla süslenmiş olan koç hediye edilir. Buna “Gelin Kurbanı” denir.  Resmi ve dini nikah yapılır. Dini nikah kız evinde yapılır. Düğün iki şekilde yapılır . Avrat düğünü ve erkek düğünü şeklinde. Gelin damat evine getirilir. Supha yemeği verilir. Akşam olunca hoca dualar olur damat dualar eşliğinde anne ve babasının elini öperek zifaf odasına gider. Damat evliliğin sabahı arkadaşlar tarafından guvegi hamamına götürülür. Duvak günü ve gelin hamamı bunu takip eder. Böylece toplumun direği olan aile kurulmuş olur.

Toplumsal birlikteliği sağlamak üzere kurulan ailelerin evlilik kurumu  evlendirme dairesinde nikah merasimine indirgenmesi ne yazık ki kültürel yozlaşmayi beraberinde getirmektedir. Aile kurumu sağlam zemine oturtulamadigindan toplumsal çözülme yaşanmaktadir. Kültürümüzü yaşatacak nesiller yetiştirmek üzere kalın sağlıcakla.

Selam dua ve saygılarımla.

Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yeniurfagazetesi.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Yazıları

Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.