Urfa Sıra Geceleri Değişiyor: Gelenek mi, Ticari Gösteri mi?

Şanlıurfa’nın köklü kültürel geleneklerinden Urfa Sıra Gecelerinin zaman içinde geçirdiği değişim, İlker Rağbetli ve Ferhat Kaçar tarafından hazırlanan bilimsel araştırmada ele alındı. Araştırmada, medya ve turizmin geleneğin dönüşümündeki etkileri incelenirken kültürel mirasın korunmasına yönelik öneriler de sunuldu.

 Şanlıurfa’nın önemli kültürel değerleri arasında yer alan Urfa Sıra Gecelerinin geleneksel yapısında yaşanan değişim, bilimsel bir araştırmaya konu oldu. Öğretim Görevlisi İlker Rağbetli ve Doç. Dr. Ferhat Kaçar tarafından hazırlanan “Kültürel Miras mı Ticari Gösteri mi? Urfa Sıra Gecelerinin Dönüşümünde Etkili Faktörler Üzerine Nitel Bir Araştırma” başlıklı makale, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi’nin 24. sayısında yayımlandı. Araştırmada, sıra gecelerinin geleneksel işlevlerinden günümüzde turizm kapsamında düzenlenen etkinliklere uzanan değişim ele alındı. Medya, turizm ve popüler kültürün bu süreçteki etkileri değerlendirildi. 17 KİŞİYLE GÖRÜŞÜLDÜ Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, Şanlıurfa’nın kültürel yaşamı, medyası ve turizm sektörü hakkında bilgi sahibi 17 kişiyle görüşme yapıldı. Katılımcılar arasında kültür araştırmacıları, gazeteciler, araştırmacı-yazarlar, turizm işletmecileri, medya işletme sahipleri, fotoğraf sanatçıları, akademisyenler ve bir müzik öğretmeni yer aldı. Görüşmelerden elde edilen veriler MAXQDA programı kullanılarak içerik analizine tabi tutuldu. Böylece sıra gecelerinin geçirdiği değişim, farklı alanlarda deneyim sahibi katılımcıların görüşleri üzerinden incelendi. GELENEKSEL YAPI DEĞİŞİYOR Araştırmada, geleneksel sıra gecelerinin sohbet, dayanışma, sosyalleşme ve müzik etrafında şekillendiği belirtildi. Günümüzde ise özellikle turizme yönelik düzenlenen etkinliklerde ticari beklentilerin ve eğlence odaklı sunumların daha fazla öne çıkabildiğine dikkat çekildi. Çalışmada, medya ve turizm faaliyetlerinin sıra gecelerinin tanınmasına ve Şanlıurfa turizmine katkı sağladığı da vurgulandı. Ancak bu süreçte geleneğin özgün özelliklerinin ve toplumsal işlevlerinin korunmasının önem taşıdığı ifade edildi. GELENEĞİN KORUNMASI İÇİN İŞ BİRLİĞİ ÖNERİSİ Araştırmacılar, Urfa Sıra Gecelerinin geleneksel özelliklerinin korunması için kamu kurumları, üniversiteler, kültür ve sanat kuruluşları ile yerel paydaşlar arasında iş birliği yapılmasını önerdi. Çalışmada ayrıca müzik ve sunum biçimlerinin geleneksel yapıyla uyumlu biçimde sürdürülmesi, kültürel aktarımın desteklenmesi ve sıra gecelerinin toplumsal işlevlerinin yaşatılması gerektiğine dikkat çekildi. Gelecekte yapılacak araştırmalarda kadınların, gençlerin, ailelerin, işletme çalışanlarının ve turistlerin deneyimlerinin de incelenmesi önerildi. Böylece sıra gecesi geleneğinin farklı kuşaklar ve toplumsal gruplar açısından taşıdığı anlamların daha kapsamlı biçimde ortaya konulabileceği belirtildi. KÜLTÜREL MİRASIN GELECEĞİ GÜNDEMDE Şanlıurfa’da Urfa Sıra Gecesi geleneğinin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kurumsal çalışmalar da yürütülüyor. Bu kapsamda düzenlenen “Urfa Sıra Gecesi Geleneğinin Korunması ve Yaşatılması Projesi Eğitim Programı”, geleneğin aslına uygun biçimde yaşatılmasını hedefleyen çalışmalar arasında yer alıyor. Şanlıurfa GAPTEM’de gerçekleştirilen programa Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, Harran Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Tahir Güllüoğlu ve il protokolünden isimler katıldı. Kurumsal çalışmalar geleneğin korunmasına yönelik uygulamaları gündeme getirirken, Rağbetli ve Kaçar’ın araştırması da dönüşümün nedenlerini ve kültürel mirasın yaşatılması için atılabilecek adımları bilimsel açıdan değerlendiriyor. Araştırmanın tam metnine "DergiPark üzerinden" (https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad/article/1924216) ulaşılabiliyor.