Birecik’te Millet Lokantası: Sofranın maliyeti de açıklanmalı

Birecik Belediyesi’nin açmaya hazırlandığı Millet Lokantası, uygun fiyatlı yemek hizmeti kadar kuruluş sürecindeki harcamalarla da değerlendirilmeyi gerektiriyor. Binanın hazırlanması, mutfağın kurulması, masa ve sandalyelerin temini, tabaktan çatal kaşığa kadar alınan malzemeler için nasıl bir yol izlendiğinin açıklanması gerekiyor.

Birecik’te açılması planlanan Millet Lokantası için tadilattan mutfak ekipmanına kadar yapılan hazırlıkların mali tablosu kamuoyuyla paylaşılmalı. Harcamaları belediye mi, belediye şirketi mi üstlendi? Malzemeler hangi firmalardan, hangi yöntemle ve kaç liraya alındı? Lokantanın kuruluş harcamalarının doğrudan belediye tarafından mı, belediye iştiraki üzerinden mi karşılandığı henüz doğrulanmış değil. İhale veya doğrudan temin işlemi yapılmadığı yönündeki iddianın açıklığa kavuşması ise satın alma kayıtlarının ortaya konulmasına bağlı. Kamuya açık bir duyuruya rastlanmaması, tek başına alım işleminin bulunmadığını göstermiyor. Bu nedenle belediyenin vereceği açıklamanın, lokantanın toplam maliyetini ve bu maliyeti oluşturan kalemleri içermesi önem taşıyor. İnşaat ve tadilata ne kadar harcandı? Mutfak cihazları, mobilyalar ve servis malzemeleri kimlerden alındı? Bedelleri hangi kurumun hesabından ödendi? Bağış veya başka bir kurumun desteği varsa bunun kapsamı neydi? Şirket üzerinden yapılması soruları ortadan kaldırmıyor Kuruluş işlerinin belediye şirketi aracılığıyla yürütülmüş olması ihtimalinde de harcamaların hukuki dayanağının açıklanması gerekiyor. Belediye şirketleri, özel hukuk hükümlerine göre faaliyet göstermelerine rağmen, kamu ortaklığı nedeniyle satın alma işlemlerinde belirli yükümlülükler taşıyor. Sermayesinin yarısından fazlası belediyelerin doğrudan veya dolaylı ortaklığında bulunan şirketler, kural olarak Kamu İhale Kanunu kapsamında. Bazı mal ve hizmet alımlarında yararlanılabilen 3/g istisnası ise şirketlere bütün ihtiyaçlarını sınırsız biçimde ihalesiz karşılama yetkisi vermiyor. Birecik’te alımlar için bu istisna kullanıldıysa, ilgili şirketin Kamu İhale Kurumu kararının ve karar ekindeki alım listesinin açıklanması, yapılan işlemlerin değerlendirilmesini sağlayacaktır. Lokanta için alınan cihaz ve malzemelerin gerçekten bu kapsamda bulunup bulunmadığı ancak böyle anlaşılabilir. Tadilatın hangi yöntemle yaptırıldığı önemli Lokantanın hazırlanmasında özellikle inşaat ve tadilat işlerinin nasıl karşılandığı üzerinde durulmalı. İşler belediyenin veya şirketin kendi personeliyle mi yürütüldü, yoksa dışarıdan bir yükleniciye mi yaptırıldı? Bu ayrımın mali ve hukuki sonuçları var. Yapım niteliğindeki işler, yalnızca faturadaki adları değiştirilerek mal veya hizmet alımı hâline getirilemiyor. 3/g istisnası da yapım işlerini kapsamıyor. Bu nedenle tadilatın kapsamı, yüklenicisi, bedeli ve satın alma yöntemi birlikte açıklanmalı. Doğrudan temin kullanılmışsa alımların tarihleri ve tutarları da önem taşıyor. Birlikte planlanması gereken aynı nitelikteki ihtiyacın, parasal sınırların altında kalmak amacıyla ayrı işlemlere bölünüp bölünmediği, ancak bütün alım dosyaları birlikte incelenerek değerlendirilebilir. Duyuru ayrı, kayıt yükümlülüğü ayrı Doğrudan teminde önceden kamuya açık duyuru yapılması her durumda zorunlu değil. Ancak bu durum, alımın kayıtsız yürütülebileceği anlamına gelmiyor. Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesi kapsamındaki alımların EKAP’a kaydedilmesi ve sonuç bilgilerinin alımın yapıldığı ayı takip eden ayın 10’una kadar Kuruma bildirilmesi gerekiyor. Lokantanın ihtiyaçları bu yöntemle karşılandıysa, ilgili kayıt numaralarının ve sonuç bildirimlerinin açıklanması tartışmanın önemli bir bölümünü somut belgelere taşıyacaktır. Birecik Belediyesi’nin yayımlayacağı satıcı ve harcama kalemi bazında bir maliyet dökümü, hem kullanılan kaynağı hem de alınan hizmetin karşılığını görünür kılabilir. Belediye şirketi devredeyse, şirkete bu amaçla kaynak aktarılıp aktarılmadığı ve lokantanın hangi işletmeci tarafından yürütüleceği de aynı açıklamada yer almalı. Uygun fiyatlı yemek sunacak bir tesisin kurulması, vatandaşın günlük hayatına dokunan bir hizmettir. Bu hizmetin hesabının açık tutulması da belediyenin sorumluluğunun parçasıdır. Birecik’te kurulacak sofranın menüsü kadar, kuruluşuna harcanan paranın kaynağı ve nereye ödendiği de bilinmelidir.