URFA’NIN KURTULUŞ VE KÖY MİLİSTLERİ

Molla Muhammed, bilinen adıyla Muhammedi Musto yani Mustafa’nın oğlu Molla Muhammed, Miladi 1 Temmuz 1901 (Hicri 14 Rebiü-l Evvel 1319 Pazartesi) Urfa’nın Canbek (Demircik) köyünde Dünya’ya gelmiştir. Baba adı Mustafa, Ana adı ise Zeliha’dır. Molla Muhammed soy ismi verilirken ilk önce Tepe sonra da Canbeyli olarak değiştirmiştir. Eğitime gelince Molla Muhammed, Babasının izniyle köyden ilk kez çıkarak Halep İline giderek Arapça ve Farsça eğitimler neticesinde ileri düzeyde Arapça okur ve konuşurdu. Dil eğitimin yanında Kur’an-ı Kerim Tilaveti, Tefsirin alarak eğitimini tamamlayarak, Urfa’daki köyüne döndü.

Molla Muhammed’ın yaş 17’yı yeni bitirmiş 18’den yeni gün almıştı ki. O yıllarda Kurtuluş Savaşı “Patlak verir” çıkmış ülkesi ve bulunduğu il olan Urfa da işkâl altında idi. Molla Muhammed, Urfa Milis Kuvvetler Komutanı Yüzbaşı Ali Saip’ten yetkiyi alarak, bulunduğu bölgede köy milistleri kurarak, kuzeybatı köy milistleri komutanı oldu. Urfa’nın kurtuluşu için var gücü ile Urfa Milislerine bulunduğu köyden ve civar köylerden iaşe yardımları toplayarak ulaştırmaya çalışırdı. Dönemin Urfa Milis Kuvvet Komutanı Yüzbaşı Ali Saip ile Açıksu civarında, genelde kına köyü yakınlarında her hafta sonu (Genellikle Cumartesi Günleri) görüşürlerdi. Molla Muhammed topladıkları iaşeleri haftalık olarak çok gizli bir şekilde ulaştırdı. Bu olay her hafta periyodik olarak devam ederken yer ve zaman değişikliği gerekli görülmesi halinde yapılırdı. Molla Muhammed yardımların yanında Urfa Milis Kuvvet Komutanı Ali Saib’ten alınan gizili emir ile köyünün ve civarında köylerin katılımı ile köy milisleri oluşturulmuş, hazır kıta bekliyorlardı. Savaş başladığı zaman buralardan yola çıkarak destek vereceklerdi. Urfa Merkezde çatışmaların seyrine göre yönleneceklerdi.    Urfa’nın kurtuluş hareketi başladığı zaman nota (Fransız) işkâl komutanı Saco’ya verilir. Urfa’dan çıkması için verilen süre tamamlandığı zaman Urfa Merkezden hareketler başlayınca Fransız işkâl komutanı Saco Urfa’dan ayrılacaklarını söyledi. Urfa Milis Komutanı Yüzbaşı Ali Saip Bey, Tüm Köy Milisleri Komutanlarına ve Molla Muhammed’e haber gönderdi. Molla Muhammed ise aldığı emirname ile emrinde oluşturduğu köy milistlerine haber göndererek toplanmalarını istedi. Alınan emirname’ye göre emrindeki köy milistleri ile yarından itibaren Eski Antep yol güzergâhına konuşlanmaları istenmişti. Molla Muhammed emrindeki köy milistlerini alarak geceden yola düşerek Eski Antep Yol kavşağında diğer tüm Urfa Köy Milistleri gibi yerini aldılar.   Urfa’nın işkâl kuvvetleri Urfa’nın İl sınırlarını terk edene kadar takip ettiler. Ama Molla Muhammed ve kendine bağlı köy milistlerinin görevleri biraz daha uzadı. Antep İl Milistlerine katılarak, Antep’ten de çıkana kadar takibini sürdürdüler. Molla Muhammed aynı güzergâhı takip ederek geri Urfa’ya döndüler.  Urfa’nın kurtuluşundan sonra Gazi’lik ünvanı devdi edildi. Gazi Molla Muhammed köyüne dönerek, aldığı eğitimlerin hakkını vermek için Urfa’nın köy gençleri ve çocukları evin avlusuna toplayarak, bu vatanı nasıl muhafaza ettiklerini anlatırdı. Bu Urfa Kurtuluş Savaşı anılarının yanı sıra medrese eğitimi orak Arapça, Farça ve Kuran-ı Kerim dersleri vererek kendince eğitime katkı sağlıyordu. O dönem Gazi Molla Muhammed’in tedrisatından geçen birçok insan ülkenin çeşitli il’lerinde hoca ve üst düzeyde “Diyanet İşleri Başkanlığı” görevlerin de bulundular.   Gazi Molla Muhammed kendi köyü olan Demircik’te “Canbek” evlenerek, 6 Erkek (Halil, Emin, Ahmet, Mahmut, Mustafa, Mehmet Ali) erkek çocuklarının yanı sıra (Rabia, Fatıma ve Zeliha) “Dünya’ya geldi” 3 kız çocuğu oldu. Bu 9 çocuğundan en büyüğü Urfa Merkez’e gelerek eğitimine ve çalışma hayatına atılarak ailesine katkıda bulundu. Gazi Molla Muhammed (Molla Muhammedi Musto) Miladi 13 Mart 1957 (Hicri 11 Şaban 1376 Çarşamba akşamı) vefat etmiştir. Mezarı ise Şanlıurfa İl, Karaköprü İlçesine bağlı Demircik Kırsal (Canbek köyü) Mahallesinin Mezarlığında ebedi istirahatgahın da yatmaktadır.       Şanlıurfa’mız gölgede kalmış görünmeyen büyükleridir. Şanlıurfa’mız öyle kolay vatan edinilmedi. Öncesi de var sonrası da var. İlmi ile de Bilimi ile de sahiplenmeliyiz. Bu nedenle Gazi her şeyiyle vatanımıza sahip çıkmalıyız derdi.