KARAKÖPRÜ’DE 11 BİN YILLIK TARİHE IŞIK TUTAN KAZILAR SÜRÜYOR

Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesine bağlı Sayburç Mahallesi'nde, Kültür ve Turizm Bakanlığının “Taş Tepeler Projesi” kapsamında sürdürülen arkeolojik kazılarda çalışmalar devam ediyor. Karaköprü Belediyesi'nin de destek verdiği kazılarda, yaklaşık 11 bin yıl öncesine uzanan yerleşimin sosyal yapısı, mimarisi ve günlük yaşamına ilişkin önemli bulgular araştırılıyor.

Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesine bağlı Sayburç Mahallesi'nde yürütülen arkeolojik kazı çalışmaları, bölgenin tarih öncesi dönemine ışık tutmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının “Taş Tepeler Projesi” kapsamında gerçekleştirilen kazılar, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eylem Özdoğan başkanlığında yürütülüyor. Çalışmalara Karaköprü Belediyesi de destek veriyor. Kazı ekibi, her yıl daha geniş bir alanda çalışmalar gerçekleştirerek Sayburç yerleşiminin genel yapısını ortaya çıkarmayı hedefliyor. Uzun kazı sezonlarıyla sürdürülen çalışmalar sayesinde yalnızca özel yapıların değil, konutların, günlük yaşam alanlarının ve yerleşim içerisindeki farklı yapı formlarının da bir bütün olarak değerlendirilmesine imkan sağlanıyor. KAZI ALANI HER YIL GENİŞLETİLİYOR Kazı çalışmalarının ilk yıllarda daha küçük bir alanda yürütüldüğünü belirten Doç. Dr. Eylem Özdoğan, 2022 yılından itibaren çalışmaların her yıl daha geniş alanlara yayıldığını söyledi. Uzun kazı sezonlarının yerleşimin daha iyi anlaşılmasına katkı sağladığını ifade eden Özdoğan, bu yıl da yeni alanlarda kazı çalışmalarına başladıklarını belirtti. Özdoğan, “Çalışmalar güzel gidiyor. İlk sene daha küçük bir alanda çalışmıştık. Hem kazılar yeni başladığı için hem de altyapıyla ilgili durumlardan dolayı böyle ilerlemiştik. Fakat 2022'den beri her sene biraz daha geniş bir alanda, yerleşmeyi biraz daha iyi anlayacak şekilde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Genelde uzun sezonlar yapıyoruz. Bunun çok faydasını gördük. Böylece amaçladığımız şeylere ulaşmamız daha kolay oluyor. Bu sene de yeni alanlar açtık.” dedi. GÜNEY KAZI ALANINDA İKİ BÖLÜM BİRLEŞTİRİLDİ Sayburç'taki Güney Kazı Alanı'nda iki ayrı açma grubunda çalışmalar yürütüldüğünü aktaran Özdoğan, bu yıl iki alanın arasının birleştirildiğini söyledi. Çalışmaların geniş bir alanda sürdürülmesinin yerleşimin bütüncül olarak değerlendirilmesine imkan sağladığını belirten Özdoğan, hem özel yapıları hem de konut alanlarını aynı çerçevede inceleyebildiklerini ifade etti. Doç. Dr. Eylem Özdoğan, “Sayburç'ta geniş alan kazılarını sürdürüyor olmamızın sonucunda yerleşmeyi bütüncül bir şekilde görebilecek sonuçlar elde ettik. Burada hem özel yapıları hem konut yapılarını hem de bazı ara yapı formlarını takip edebiliyoruz. Bu da bize tarih öncesi dönemi bütüncül bir şekilde anlamamıza olanak sağlıyor.” diye konuştu. GÜNLÜK YAŞAMIN İZLERİ ORTAYA ÇIKARILIYOR Kazı çalışmalarında yalnızca sanatsal betimlemeler ve özel yapıların değil, dönemin insanlarının günlük yaşamına ilişkin ayrıntıların da araştırıldığını belirten Özdoğan, yapıların içerisinde bulunan farklı bölümlerin yaşam biçimine ilişkin önemli bilgiler sunduğunu söyledi. Arkeoloji Bölümü Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Eylem Özdoğan Özdoğan, “Sadece o dönem insanının ürettiği sanatsal betimlemeleri ve özel yapıları değil, gündelik yaşamda nasıl bir hayat sürdüklerini, yaşamı sürdürmek için neler yaptıklarını da ayrıntılı bir şekilde görüyoruz.” ifadelerini kullandı. Sayburç'taki yerleşimin milattan önce 9 bin yılın ortalarına tarihlendiğini belirten Özdoğan, elde edilen bulguların bölgedeki toplulukların sosyal ve kültürel yapısının anlaşılması açısından önem taşıdığını kaydetti. ÖZEL YAPILAR TOPLUMSAL YAŞAMI ANLATIYOR Sayburç'ta farklı büyüklüklerde özel yapıların bulunduğunu belirten Özdoğan, bu yapıların topluluğun bir araya geldiği ve ortak etkinliklerin gerçekleştirildiği alanlar olarak değerlendirildiğini söyledi. Doç. Dr. Eylem Özdoğan, “Hem büyük özel yapılar var hem de biraz daha küçük özel yapılar bulunuyor. Bu özel yapıları biz daha çok kamusal, topluluğun bir araya geldiği ve ortak etkinliklerde bulunduğu yerler olarak tanımlıyoruz.” dedi. Yapıların içerisinde üst düzeyde sanatsal üretimle karşılaşıldığını ifade eden Özdoğan, bunun dönemin topluluklarında bir arada olma ve ortak etkinlik gerçekleştirme davranışının önemli olduğunu gösterdiğini belirtti. MİMARİ DÖNÜŞÜMÜN İZLERİ GÖRÜLÜYOR Sayburç'taki konut yapılarının da tarih öncesi dönemdeki mimari değişimi ortaya koyduğunu aktaran Özdoğan, yuvarlak planlı yapılardan dörtgen planlı yapılara geçiş evresinin bölgede izlenebildiğini söyledi. Özdoğan, “Biz burada köşe kullanımının başladığını ama hâlâ geleneksel yuvarlak planlı binaların kullanılmaya devam edildiğini gördük.” ifadelerini kullandı. Konut yapılarında ortaya çıkarılan fırınlar, besin hazırlama alanları ve küçük depolama alanlarının da dönemin yaşam biçimine ilişkin önemli ipuçları verdiğini belirten Özdoğan, bu bulguların hane kavramının oluşmaya başladığını gösterdiğini kaydetti. YERLEŞİK YAŞAM SOSYAL DÖNÜŞÜMÜ BERABERİNDE GETİRDİ Sayburç'ta yaşayan toplulukların avcı-toplayıcı yaşam biçimini sürdürdüğünü belirten Özdoğan, buna rağmen yerleşik yaşama geçişin gerçekleştiğini ifade etti. Toplulukların kalabalık gruplar hâlinde bir arada yaşamasının sosyal ve teknolojik değişimleri beraberinde getirdiğini aktaran Özdoğan, kazı çalışmalarında bu dönüşümün izlerinin takip edilebildiğini söyledi. Özdoğan, “Bu topluluklar hâlâ avcı-toplayıcı bir yaşam sürüyorlar. Yerleşik yaşama geçmişler ve çok kalabalık gruplar hâlinde bir arada yaşıyorlar. Bunun getirdiği sosyal ve teknolojik dönüşümü de burada takip edebiliyoruz.” diye konuştu. KARAKÖPRÜ BELEDİYESİ KAZILARA DESTEK VERİYOR Karaköprü ilçesine bağlı Sayburç Mahallesi'nde sürdürülen kazılar, bölgenin tarihsel ve kültürel mirasının ortaya çıkarılması açısından önem taşıyor.  Karaköprü Belediyesi de yürütülen çalışmalara destek sağlayarak kazı sürecine katkıda bulunuyor. Çalışmaların ilerleyen süreçte yeni bulguların ortaya çıkarılması ve Sayburç yerleşiminin tarih öncesi dönemdeki yaşamına ilişkin daha kapsamlı bilgilerin elde edilmesi açısından sürdürülmesi planlanıyor.