GELECEĞİMİZ BİR DAMLADA SAKLI…

Su, yaşamın temel kaynağıdır; ancak bugün artan nüfus, iklim krizi ve bilinçsiz tüketim nedeniyle bu kaynak hızla tükeniyor. 22 Mart Dünya Su Günü vesilesiyle, suyun dünyadaki, Türkiye’deki ve özellikle can damarımız GAP bölgesindeki durumunu kritik verilerle dikkatlerinize sunuyoruz:

1. Küresel Ölçekte Su Krizi · Kısıtlı Kaynak: Dünya suyunun yalnızca %2,5’i tatlı sudur ve bunun büyük kısmı buzullarda hapsolmuştur. · Erişim Sorunu: 700 milyondan fazla insan temiz suya hasret. · 2050 Projeksiyonu: Dünya nüfusunun %40’ı ciddi su kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalacak. · Sektörel Dağılım: Suyun %70’i tarımda, %20’si sanayide, %10’u ise evsel kullanımda tüketilmektedir. 2. Türkiye’nin Su Karnesi: "Su Zengini Değiliz!" Türkiye, sanılanın aksine "su stresi" yaşayan bir ülkedir: · Kişi Başına Düşen Su: Yıllık 1.300 m³ ile kritik eşik olan 1.700 m³’ün altındayız. · Kullanım Oranı: 112 milyar m³ olan potansiyelimizin 74 milyar m³’ünü kullanıyoruz. Bunun %77’si tarımsal sulamaya gidiyor. · Kayıp ve Tehlike: 2030 yılına kadar su kaynaklarımızın %20 oranında azalacağı öngörülüyor. 3. GAP Bölgesi ve Tarımda Verimlilik Türkiye’nin en büyük kalkınma projesi olan GAP, suyun yönetiminde stratejik bir noktadır: · Devasa Potansiyel: Türkiye su kaynaklarının %28’i GAP bölgesindedir. · Modernizasyon Şart: Bölgede tarımsal üretim 3-5 kat artmış olsa da; yanlış sulama, toprak tuzlanması ve çoraklaşma riskini tetiklemektedir. · Tasarrufun Gücü: Modern sulama sistemlerine (damla/yağmurlama) geçiş, su tasarrufunu %60’a çıkarırken verimliliği %40 artırmaktadır. 4. İklim Krizi ve Kuraklık: Acil Eylem Çağrısı Doğal dengenin bozulması kapımıza dayandı: · Son 50 yılda ülkemizde yağışlar %20 azaldı. · Yeraltı su tüketimi, kendini yenileme hızını %70 oranında aştı. · 2040 Projeksiyonu: Kişi başına düşen su miktarının 1.120 m³’e gerilemesi bekleniyor. "Suyun Fazlası Felaket, Azı Kıtlık: Depolama ve Planlama Şart!" İçinde bulunduğumuz aşırı yağışlı dönemler bizi yanıltmamalı; suyun yönetimi sadece kıtlıkta değil, bollukta da hayati önem taşır. Kontrolsüz akan her damla, toprağımızı süpüren bir erozyona veya yıkıcı bir sele dönüşebilir. Bu nedenle, yağan her damlanın planlı bir şekilde yer altı ve yer üstü barajlarında depolanması, suyun kontrollü bir akış rejimiyle sisteme dahil edilmesi gerekmektedir. Unutulmamalıdır ki; suyun azı yaşamı kuruturken, fazlası yönetilemediği takdirde felaket getirir. Suyun her damlasını geleceğimiz için biriktirmek ve akılcı planlamayla korumak zorundayız. Ne Yapmalıyız? 1. Su tasarrufunu bir yaşam kültürü haline getirelim. 2. Tarımda modern ve kapalı sulama sistemlerini ivedilikle yaygınlaştıralım. 3. Yenilenebilir enerji ve ağaçlandırma projelerine hız verelim. 4. Gıda güvenliğimiz için su kaynaklarımızı kirletmeyelim ve israf etmeyelim. Unutmayalım: Su yoksa hayat yok…   Prof. Dr. Ali Rıza ÖZTÜRKMEN TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi