ANA-BABANIN VEFATLARINDAN SONRAKİ HAKKI

İnsanoğlunun yaşamı boyunca Ana ve Baba hakkı olduğu gibi Ana ve Babanın vefattından sonrada bazı hakları vardır. Bunlardan bazılarını gazetemiz kanalıyla hatırlatalım.

Nesai, “Asıl adı Ahmed ibnu Şuayb, lakabı Ebu Abdurrahman'dır. Hicri 214 veya 215 (M.830) yılında Horasan'da, çok değerli âlimlerin yetiştiği Nesa kasabasında doğdu.” İbni Ebiddünya, “Târih, siyer ve hadîs âlimi. İsmi Ebû Bekir olup, Tam ismi Abdullah bin Muhammed bin Ubeyd bin Süfyân bin Kays'dır. 208 (m. 823) senesinde Bağdâd'da doğdu ve Kureyşlidir.” Dare Kutni, “Hadis hâfızı ve kıraat âlimi. El-Begaviyyü'l-kebîr diye tanınan hadis âlimi. Es-Sünen sahibi Ebû Dâvûd'un oğlu, hadis hâfızı.”  Taberani, “Meşhur tefsir, hadis ve fıkıh âlimlerinden. İsmi, Süleymân bin Ahmed bin Eyyub bin Mutayr Eş-Şâmi El-Lahmi Et-Taberani veya Ebul-Kasım'dır. 873 senesi Safer ayında Şam'ın Taberiyye kasabasında doğdu.” Tirmizi, “Özbekistan'da bulunan Tirmiz şehrinin Buğ köyünde 824 yılında doğdu. Ailesi Merv'den gelerek Tirmiz'e yerleşmiştir. Kör olarak doğan ya da sonradan gözlerini kaybeden Tirmizî. Kütüb-i Sitte denilen muteber altı hadis kitabından Sünen-i Tirmizi'nin yazarıdır. ” Ali Şir Nevâî, “Doğu Türklüğü bünyesinde yetişmiş şuurlu bir bilgin, velut bir şair, adil ve başarılı bir devlet adamıdır.” Müslim bin Haccac veya sıklıkla İmam Müslim, “9.yüzyılda yaşamış, İslam literatüründeki altı meşhur hadis kitabından ikincisi olan Camiu's Sahih veya bilinen adıyla Sahih-i Müslim'in yazarı olan din âlimi.” Buhârî, ya da tam ismiyle Ebû Abdillâh Muhammed bin İsmâîl bin İbrâhîm el-Cu'fî el-Buhârî. Buhari 810-Semerkant 869, İslam tarihindeki en önemli hadis âlimi olarak kabul edilen 9. yüzyılda yaşamış Fars muhaddisdir. İslam âlimlerinin Ana-Baba’nın ölümdükten sonra bize aktardıkları. 1- Definlerinde erken davranmak. 2- Sünnet üzere yıkamak. Bu işi bilen iyi kimselere yıkatmalıdır. 3- Sünnet üzere kefenlemek. 4- Caiz olmayan kefen yapmamak. 5- Sünnet olan sayıya dikkat etmek. Erkeklere 3 parçadan fazla yapmamak. 6- Kefende israf etmemek. 7- Helal parasından kefen almak. 8- Cenaze namazını biliyorsa kendisi kıldırmak. Bid'at ehli kimselere kıldırmamak. 9- Onlara hep dua etmek. Bir hadis-i şerif meali; “Ana-babasına dua etmeyenin rızkı kesilir.” Ali Şir Nevai’a göre. 10- Toprağa kendisi koymak. 11- Mezarı kazan ve çalışanları memnun etmek. 12- İyi ve salih kimselerin arasına defnetmek. 13- Kötülerin arasına gömmemek. Çünkü kötü komşudan onlara sıkıntı gelir. 14- Kabrin üzerini balıksırtı gibi yapmak. 15- Kerpiç kullanmak. 16- Pişmiş tuğla kullanmamak. Çivi, tuğla gibi fırınlanmış şeyleri kabrin içinde kullanmak mekruhtur. Kabrin üstünü, dışardan tuğla ve mermerle örtmek caizdir. 17- Toprağı başında sadaka vermek. 18- Kabir başında dua etmek. “Sadakayı ve duayı geciktirmemek. 40. ve 52. gece gibi bid'at olan işlerden uzak durmak.” 19- Borçlarını ödemek. 20- Telkini kendi vermek. 21- İskatını hemen yapmak. Ölünün namaz ve oruç borcu için, başkası onun yerine namaz kılamaz ve oruç tutamaz. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Başkası yerine oruç tutulmaz ve namaz kılınmaz. Fakat onun orucu ve namazı için fakir doyurulur.” Nesai. 22- Mezar taşına caiz olmayan ifadeler yazdırmamak. Mesela Fatiha veya Besmele veya âyet yazmak caiz değildir. Latin harfleriyle de caiz olanı yazmamalıdır. Başkaları uzun yıllardan beri yazıyorsa da, caiz değildir. 23- Vasiyetlerini yerine getirmek. Dine uygun değilse yerine getirilmez. 24- Namazlardan sonra dua edip, sevaplarını onların ruhlarına göndermek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Ana-babasına asi olan, vefatlarından sonra, onlar için dua etse, Allahü teâlâ, onu, ana-babasına itaat edenlerden yazar.” İbni Ebiddünya. 25- Sevabı onlara olmak üzere oruç tutmak. 26- Sevabı onlara olmak üzere hac etmek. Âlimlerin çoğuna göre ana-baba için hac caizdir. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Ölmüş ana-babası adına hac edene, hem kendi, hem de ana-babası için hac yapmış sevabı verilir. Ana-babasının ruhuna müjde verilir.” Dare Kutni. 27- Sevabı onlara olmak üzere sadaka vermek. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki; “Sadaka verirken, sevabını müslüman ana-babanızın ruhuna niye hediye etmezsiniz? Hediye ederseniz, verdiğiniz sadakanın sevabı, onların ruhuna gideceği gibi, sevabından hiçbir şey eksilmeden size de yazılır.” Taberani. 28- Kabirlerini ziyaret edip Kur'an-ı kerim okumalıdır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Ana-babasının veya birinin kabrini ihlasla ve mağfiret umarak ziyaret eden, kabul olmuş bir hac sevabı alır ve bunu âdet edinenin kabrini de melekler ziyaret eder.” Hakim. 29- Kabirlerini Cuma günleri ziyaret etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Ana-babanın kabrini, Cuma günleri ziyaret edenin günahları aff olur, haklarını ödemiş olur.” Tirmizi. 30- Ziyarette dua ve Kur'an-ı kerim okumakla meşgul olmak, uygunsuz söz söylememek. 31- Sağlıklarında incinmiş iseler, çocuk salih olunca razı olurlar. Onların öğrettikleri iyi şeylerle amel ettiği müddetçe, sevabı onlara da ulaşır. 32- Onlardan kötü bir yol edinmiş ise her yaptığından onlara da günah ve azap gider. Bunun için, onlardan veya onların vasıtası ile öğrendiği kötü şeyleri terk etmeli, kendi kötü amelleri ile onlara kabirde azap ettirmemelidir. 33- Ana-babaya sövmemek. Hadis-i şerifte, “Ana-babaya sövmek büyük günahtır buyuruldu. Buhari.” Yani birinin ana-babasına söversen, o da senin ana-babana sövebilir. 34- Yakınlarına iyi davranmak. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Ölmüş ana-baba için dua ve istigfar etmek, borçlarını ödemek, dostlarına ikram etmek, onların yakınlarını ziyaret etmek, iyi davranmak suretiyle onlara ikramda bulunun.” Hakim. 35- Dostlarını ziyaret etmek. Hadis-i şerifte buyuruldu ki; “Babası öldükten sonra, onun dostlarını ziyaret eden, en iyi iyiliği yapmış olur.” Müslim. 36- Dostları ile görüşmek. Hadis-i şerifte; İyiliklerin en mükemmeli, baba dostunu görüp gözetmektir buyuruldu.” Müslim. 37- Fıtır bayramında, sevabı onlara olmak üzere sadaka-i fıtır vermek. 38- Kurban bayramında sevabı onlara olmak üzere kurban kesmek. 39- Ana-babanın sevdiği yemeği yapıp, fakirlere verip ruhlarını şâd etmek. 40- Kötülüklerini söylememek. Hadis-i şerifte; “Ölülerinizi hayırla anın, iyiliklerini söyleyin, kötülüklerini açıklamayın buyuruldu.” Tirmizi.   Haber: Yakup CANBEYLİ Gazeteci, Spor Yazarı & Araştırmacı