GÖRÜŞ - Ukrayna-Rusya Savaşı neden uzuyor ve nasıl biter?

Gündem 09.03.2023 - 14:49, Güncelleme: 09.03.2023 - 14:49 1722+ kez okundu.
 

GÖRÜŞ - Ukrayna-Rusya Savaşı neden uzuyor ve nasıl biter?

Prof. Dr. Mehmet Özkan, "Rusya'nın bu aşamada asıl amacı savaşı bitirmek değil, savaşın bir şekilde bitmesi durumunda oluşacak uluslararası algıyı yönetmek." dedi.
İstanbul Prof. Dr. Mehmet Özkan, 1 yılı geride bırakan Ukrayna-Rusya Savaşı'nın arkasındaki itici güçleri, savaşın uzun vadede hangi koşullarda ve kimin lehine sonlanabileceğini AA Analiz için kaleme aldı. *** Rusya'nın 24 Şubat 2022'de Ukrayna'ya karşı başlattığı savaş, uluslararası ilişkiler açısından 11 Eylül saldırılarından sonraki en net sistemsel kırılma anı olarak okunmalıdır. Bu savaş, ekonomiden siyasete, güvenlik algısından enerjiye kadar her konuyu etkilemesi sebebiyle çok kapsamlı; Çin, Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Türkiye Cumhuriyeti dahil birçok ülkenin küresel pozisyonlarını yeniden değerlendirip kendilerini yeni duruma uyarlamaya çalışmaları açısından ise en kapsamlı sistemsel etkiye sahip kriz anlarındandır. Önümüzde duran temel sorunsal, bu kırılmanın sistemsel dönüşümü ne kadar hızlandıracağı ve mevcut bilinmezlik ve donukluk (stall) halinin ne kadar süreceğidir. Peki bu savaş ne zaman ve nasıl biter? Öncelikle net bir şekilde Rusya, Ukrayna'ya karşı açtığı savaşla uzun yıllardır biriktirdiği güç dikkate alınırsa, stratejik olarak intihar etmiştir. Bu savaş hem Sovyetler Birliği döneminden gelen Rus etki alanındaki ülkelerde korkuya hem de Slav coğrafyasının ana damarlarından birini teşkil eden Kiev merkezli havzanın yine aynı kültürün bir aktörü olan Rusya tarafından yıkımına yol açmıştır. Rusya, Ukrayna'da kendi kültürel coğrafyasındaki mimari, tarihi ve kültürel yapıya zarar verip vermemekle yoğun askeri müdahaleyle savaşı hızlıca kazanmak arasına sıkışmış durumda. Bu dilemma Ukrayna-Rusya Savaşı'nın uzamasının ana etkenlerinden biri olarak görülmelidir. Rusya asıl amacına ulaşmadığını düşündüğü için savaş bu yıl içinde bitmeyecektir. Uluslararası sistemde son yirmi yılda ortaya çıkıp da çözülen herhangi bir sorun bulunmuyor. Çünkü herhangi bir bölgede yaşanan en küçük çatışma, anında sistemsel bir kriz haline gelerek birçok aktörün dahliyle daha komplike bir hal alıyor. Suriye'den Libya'ya, Yemen'den Venezuela'ya kadar yaşanan uluslararası sorunların çözülememesinin temel sebebi budur. Savaşın nedenleri Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaş açmasının en temel nedeni, iç politikası açısından tehlikeli gördüğü kendi kültürel coğrafyasında yeşeren bir modeli yıkmaktır. Bu model, kültürel olarak Slav ve Ortodoks kalmakla beraber siyasi ve ekonomik olarak Batılı olmanın mümkün olduğu yeni bir sosyo-ekonomik toplum yapısıdır. Ukrayna'da gelişmekte olan bu model daha önce Rusya tarafından 2014 yılında engellenmeye çalışılmıştı, fakat Kiev'deki gösteriler sonrasında Moskova geri adım atmıştı. O dönemde, Rusya, Kırım'ı haksız bir şekilde ilhak ederek kendince kazanmış gibi görünse de Ukrayna'da her geçen gün derinleşen bu siyasal-sosyal modeli sonlandıramadı. Rusya'nın en temel korkusu, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 20 yıldan fazladır oluşturduğu siyasi-ekonomik düzenin Ukrayna'da gelişen bu modelden etkilenerek yıkılması tehlikesidir. Dolayısıyla bir yıldan fazla süredir devam eden savaş, ancak bu muhtemel tehlike algısıyla anlaşılabilir. Zaten tarih boyunca Rusya'nın en büyük korkusu dışarıdan gelen tehditler değil, içerideki rejim değişiklikleri olmuştur. 1917 Bolşevik Devrimi ve 1989'da Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) yıkılması gibi ülke içindeki rejim dönüşümleri Rusya'yı en çok yoran ve zorlayan gelişmelerdir. Bunun farkında olan Putin'in temel amacı Ukrayna'da gelişen bu yeni sosyo-ekonomik modeli yok etmektir. Bu sebeple Putin'in savaşa başladığı ilk hafta Ukrayna'da askeri darbe çağrısında bulunmasını da; Kiev'de hızlı bir iktidar değişikliğiyle sonuçlanacak her türlü çabaya destek verme isteğini de bu şekilde okumak gerekir. Gelinen aşamada ortaya çıkan temel nokta, siyasal ve ekonomik olarak Batılılaşma isteği Ukrayna toplumunun geniş kitleleri tarafından kabul gördüğü için savaşın Rusya'nın istediği bir sonuçla bitmeyeceğidir. Savaş hangi durumlarda bitebilir? Bugün için Rusya'nın ana savaş gerekçeleri halen ortadan kalkmadığı için Putin açısından savaşın bu haliyle bitmesi bir kayıp olarak görülmektedir. Ayrıca Batılı ülkelerin Ukrayna'ya verdikleri askeri, siyasi ve ekonomik destek, Putin'in bu savaştan edinmek istediği kazanımları güçleştirmekte ve savaş sürdükçe de Rusya'ya daha fazla maliyet üretmektedir. Dolayısıyla gelinen noktada savaşın bitmesi ancak iki halde mümkündür. Birincisi, Rusya'nın savaş alanını farklı ülkelerle genişleterek Batı ülkeleri için savaşı sürdürmenin maliyetini artırması, ikincisi ise Rusya'nın tek taraflı olarak savaşı bitirmesidir. Bu savaş hem Sovyetler Birliği döneminden gelen Rus etki alanındaki ülkelerde korkuya hem de Slav coğrafyasının ana damarlarından birini teşkil eden Kiev merkezli havzanın yine aynı kültürün bir aktörü olan Rusya tarafından yıkımına yol açmıştır. Rusya, Ukrayna'da kendi kültürel coğrafyasındaki mimari, tarihi ve kültürel yapıya zarar verip vermemekle yoğun askeri müdahaleyle savaşı hızlıca kazanmak arasına sıkışmış durumda.  İlk seçenek şu aşamada birkaç açıdan zor görünüyor. Rusya savaşı genişletirse, bu durumun iç politik yansımaları ve ekonomik maliyeti beklediğinden daha fazla olabilir. Bu durum, savaşın mevcut belirsizlik halinin net bir şekilde Rusya'nın aleyhine dönmesine yol açabilir. Aynı zamanda eğer Rusya'nın savaş alanını genişletmesi başarı getirmezse; Rus askeri gücünün yetersizliği uluslararası alanda Rusya'nın daha fazla prestij ve saygınlık kaybetmesine yol açabilir. Dolayısıyla savaş ancak Rusya'nın çekilme dahil tek taraflı alacağı kararla mümkün olup Moskova için bu konuda kendisinin kazançlı çıktığını gösterecek ögeler mevcuttur. Putin, eğer isterse Ukrayna'nın doğusunda ilhak ettiği toprakları kazanç sayarak önerilen arabuluculuk teklifleri üzerinden bu savaşı bitirebilir. Fakat halihazırda Rusya tarafında bu yönde bir işaret görülmüyor. Savaş 2023'te bitmeyecek Rusya asıl amacına ulaşmadığını düşündüğü için savaş bu yıl içinde bitmeyecektir. Uluslararası sistemde son yirmi yılda ortaya çıkıp da çözülen herhangi bir sorun bulunmuyor. Çünkü herhangi bir bölgede yaşanan en küçük çatışma, anında sistemsel bir kriz haline gelerek birçok aktörün dahliyle daha komplike bir hal alıyor. Suriye'den Libya'ya, Yemen'den Venezuela'ya kadar yaşanan uluslararası sorunların çözülememesinin temel sebebi budur. Batılı ülkelerin Ukrayna'ya verdikleri askeri, siyasi ve ekonomik destek, Putin'in bu savaştan edinmek istediği kazanımları güçleştirmekte ve savaş sürdükçe de Rusya'ya daha fazla maliyet üretmektedir. Dolayısıyla gelinen noktada savaşın bitmesi ancak iki halde mümkündür. Birincisi, Rusya'nın savaş alanını farklı ülkelerle genişleterek Batı ülkeleri için savaşı sürdürmenin maliyetini artırması, ikincisi ise Rusya'nın tek taraflı olarak savaşı bitirmesidir. Uluslararası sistemin çözüldüğü ve herkesin makro dengeleri dikkate alarak müdahil olduğu Ukrayna'daki savaşın geleceği de geçmiş 20 yılda yaşananlardan farklı olmayacak. Putin, maliyet hesabı yaparak tek taraflı savaşı bitirse bile uluslararası toplumun Rusya'ya yönelik siyasal ve ekonomik ambargosu muhtemelen kısa sürede bitmeyecek. Bunu bilen Putin, savaşı tek taraflı bitirse dahi kaybeden konumunda olacak. İşte bunları dikkate alan Rusya'nın bu aşamada asıl amacı savaşı bitirmek değil, savaşın bir şekilde bitmesi durumunda oluşacak uluslararası algıyı yönetmektir. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un son donemdeki Afrika ve Asya ülkeleri turu; özellikle de Hindistan ve Güney Afrika gibi kilit ülkelerden destek talebi, savaşın bit(iril)mesi sonrasında oluşacak uluslararası düzende Rusya'nın kendisini yeniden konumlandırmasına yönelik ön alıcı adımlardır. Özellikle de Rusya'ya karşı ekonomik ambargonun derinleşmesi ve önümüzdeki yıllarda enerji anlamında Batılı ülkelerin farklı alternatiflerle ihtiyaçlarını karşılayabilmesi, Rusya'nın hiç istemeyeceği bir durumdur. Rusya şimdiden küresel diplomaside yeni açılımlar yaparak bunların önlemini almaya çalışıyor. Bütün bu gelişmelerle beraber Almanya başta olmak üzere birçok Batılı ülke, bu savaş dolayısıyla Rusya'yı çökertmenin daha fazla sorun alanı oluşturacağının farkında. Avrupa ülkeleri açısından savaşın bitmesi halinde en ideal sonuç, Putinsiz bir Rusya ve Avrupa-Rusya arasında yeni bir ilişki geliştirilmesidir. ABD'nin amacı bu savaş üzerinden Rusya'yı zayıflatmak ve Avrupa ülkeleri nezdinde ABD güvenlik şemsiyesinin ne kadar önemli olduğunu göstererek güvenlik anlamında farklı arayışlara giren Avrupalıları transatlantik çizgisine yeniden çekmektir. Sonuç olarak, bir yıldan fazladır devam eden savaş kısa sürede bitmeyeceği gibi bölgesel ve sistemsel etkileri uluslararası ilişkiler alanında her geçen gün fazlasıyla hissedilmeye devam edecek. Savaşın uzamasının en büyük kazananı zaman kazanması açısından Çin olarak görünürken; farklı derece ve boyutlarda hem Avrupa-ABD ekseni hem de Rusya bugün itibarıyla kaybeden konumundadır. [Prof. Dr. Mehmet Özkan, Milli Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi] * Makalelerdeki fikirler, yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Prof. Dr. Mehmet Özkan, "Rusya'nın bu aşamada asıl amacı savaşı bitirmek değil, savaşın bir şekilde bitmesi durumunda oluşacak uluslararası algıyı yönetmek." dedi.

İstanbul

Prof. Dr. Mehmet Özkan, 1 yılı geride bırakan Ukrayna-Rusya Savaşı'nın arkasındaki itici güçleri, savaşın uzun vadede hangi koşullarda ve kimin lehine sonlanabileceğini AA Analiz için kaleme aldı.

***

Rusya'nın 24 Şubat 2022'de Ukrayna'ya karşı başlattığı savaş, uluslararası ilişkiler açısından 11 Eylül saldırılarından sonraki en net sistemsel kırılma anı olarak okunmalıdır. Bu savaş, ekonomiden siyasete, güvenlik algısından enerjiye kadar her konuyu etkilemesi sebebiyle çok kapsamlı; Çin, Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Türkiye Cumhuriyeti dahil birçok ülkenin küresel pozisyonlarını yeniden değerlendirip kendilerini yeni duruma uyarlamaya çalışmaları açısından ise en kapsamlı sistemsel etkiye sahip kriz anlarındandır. Önümüzde duran temel sorunsal, bu kırılmanın sistemsel dönüşümü ne kadar hızlandıracağı ve mevcut bilinmezlik ve donukluk (stall) halinin ne kadar süreceğidir. Peki bu savaş ne zaman ve nasıl biter?

Öncelikle net bir şekilde Rusya, Ukrayna'ya karşı açtığı savaşla uzun yıllardır biriktirdiği güç dikkate alınırsa, stratejik olarak intihar etmiştir. Bu savaş hem Sovyetler Birliği döneminden gelen Rus etki alanındaki ülkelerde korkuya hem de Slav coğrafyasının ana damarlarından birini teşkil eden Kiev merkezli havzanın yine aynı kültürün bir aktörü olan Rusya tarafından yıkımına yol açmıştır. Rusya, Ukrayna'da kendi kültürel coğrafyasındaki mimari, tarihi ve kültürel yapıya zarar verip vermemekle yoğun askeri müdahaleyle savaşı hızlıca kazanmak arasına sıkışmış durumda. Bu dilemma Ukrayna-Rusya Savaşı'nın uzamasının ana etkenlerinden biri olarak görülmelidir.

Rusya asıl amacına ulaşmadığını düşündüğü için savaş bu yıl içinde bitmeyecektir. Uluslararası sistemde son yirmi yılda ortaya çıkıp da çözülen herhangi bir sorun bulunmuyor. Çünkü herhangi bir bölgede yaşanan en küçük çatışma, anında sistemsel bir kriz haline gelerek birçok aktörün dahliyle daha komplike bir hal alıyor. Suriye'den Libya'ya, Yemen'den Venezuela'ya kadar yaşanan uluslararası sorunların çözülememesinin temel sebebi budur.

Savaşın nedenleri

Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaş açmasının en temel nedeni, iç politikası açısından tehlikeli gördüğü kendi kültürel coğrafyasında yeşeren bir modeli yıkmaktır. Bu model, kültürel olarak Slav ve Ortodoks kalmakla beraber siyasi ve ekonomik olarak Batılı olmanın mümkün olduğu yeni bir sosyo-ekonomik toplum yapısıdır. Ukrayna'da gelişmekte olan bu model daha önce Rusya tarafından 2014 yılında engellenmeye çalışılmıştı, fakat Kiev'deki gösteriler sonrasında Moskova geri adım atmıştı. O dönemde, Rusya, Kırım'ı haksız bir şekilde ilhak ederek kendince kazanmış gibi görünse de Ukrayna'da her geçen gün derinleşen bu siyasal-sosyal modeli sonlandıramadı. Rusya'nın en temel korkusu, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 20 yıldan fazladır oluşturduğu siyasi-ekonomik düzenin Ukrayna'da gelişen bu modelden etkilenerek yıkılması tehlikesidir. Dolayısıyla bir yıldan fazla süredir devam eden savaş, ancak bu muhtemel tehlike algısıyla anlaşılabilir. Zaten tarih boyunca Rusya'nın en büyük korkusu dışarıdan gelen tehditler değil, içerideki rejim değişiklikleri olmuştur. 1917 Bolşevik Devrimi ve 1989'da Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) yıkılması gibi ülke içindeki rejim dönüşümleri Rusya'yı en çok yoran ve zorlayan gelişmelerdir. Bunun farkında olan Putin'in temel amacı Ukrayna'da gelişen bu yeni sosyo-ekonomik modeli yok etmektir. Bu sebeple Putin'in savaşa başladığı ilk hafta Ukrayna'da askeri darbe çağrısında bulunmasını da; Kiev'de hızlı bir iktidar değişikliğiyle sonuçlanacak her türlü çabaya destek verme isteğini de bu şekilde okumak gerekir. Gelinen aşamada ortaya çıkan temel nokta, siyasal ve ekonomik olarak Batılılaşma isteği Ukrayna toplumunun geniş kitleleri tarafından kabul gördüğü için savaşın Rusya'nın istediği bir sonuçla bitmeyeceğidir.

Savaş hangi durumlarda bitebilir?

Bugün için Rusya'nın ana savaş gerekçeleri halen ortadan kalkmadığı için Putin açısından savaşın bu haliyle bitmesi bir kayıp olarak görülmektedir. Ayrıca Batılı ülkelerin Ukrayna'ya verdikleri askeri, siyasi ve ekonomik destek, Putin'in bu savaştan edinmek istediği kazanımları güçleştirmekte ve savaş sürdükçe de Rusya'ya daha fazla maliyet üretmektedir. Dolayısıyla gelinen noktada savaşın bitmesi ancak iki halde mümkündür. Birincisi, Rusya'nın savaş alanını farklı ülkelerle genişleterek Batı ülkeleri için savaşı sürdürmenin maliyetini artırması, ikincisi ise Rusya'nın tek taraflı olarak savaşı bitirmesidir.

Bu savaş hem Sovyetler Birliği döneminden gelen Rus etki alanındaki ülkelerde korkuya hem de Slav coğrafyasının ana damarlarından birini teşkil eden Kiev merkezli havzanın yine aynı kültürün bir aktörü olan Rusya tarafından yıkımına yol açmıştır. Rusya, Ukrayna'da kendi kültürel coğrafyasındaki mimari, tarihi ve kültürel yapıya zarar verip vermemekle yoğun askeri müdahaleyle savaşı hızlıca kazanmak arasına sıkışmış durumda. 

İlk seçenek şu aşamada birkaç açıdan zor görünüyor. Rusya savaşı genişletirse, bu durumun iç politik yansımaları ve ekonomik maliyeti beklediğinden daha fazla olabilir. Bu durum, savaşın mevcut belirsizlik halinin net bir şekilde Rusya'nın aleyhine dönmesine yol açabilir. Aynı zamanda eğer Rusya'nın savaş alanını genişletmesi başarı getirmezse; Rus askeri gücünün yetersizliği uluslararası alanda Rusya'nın daha fazla prestij ve saygınlık kaybetmesine yol açabilir. Dolayısıyla savaş ancak Rusya'nın çekilme dahil tek taraflı alacağı kararla mümkün olup Moskova için bu konuda kendisinin kazançlı çıktığını gösterecek ögeler mevcuttur. Putin, eğer isterse Ukrayna'nın doğusunda ilhak ettiği toprakları kazanç sayarak önerilen arabuluculuk teklifleri üzerinden bu savaşı bitirebilir. Fakat halihazırda Rusya tarafında bu yönde bir işaret görülmüyor.

Savaş 2023'te bitmeyecek

Rusya asıl amacına ulaşmadığını düşündüğü için savaş bu yıl içinde bitmeyecektir. Uluslararası sistemde son yirmi yılda ortaya çıkıp da çözülen herhangi bir sorun bulunmuyor. Çünkü herhangi bir bölgede yaşanan en küçük çatışma, anında sistemsel bir kriz haline gelerek birçok aktörün dahliyle daha komplike bir hal alıyor. Suriye'den Libya'ya, Yemen'den Venezuela'ya kadar yaşanan uluslararası sorunların çözülememesinin temel sebebi budur.

Batılı ülkelerin Ukrayna'ya verdikleri askeri, siyasi ve ekonomik destek, Putin'in bu savaştan edinmek istediği kazanımları güçleştirmekte ve savaş sürdükçe de Rusya'ya daha fazla maliyet üretmektedir. Dolayısıyla gelinen noktada savaşın bitmesi ancak iki halde mümkündür. Birincisi, Rusya'nın savaş alanını farklı ülkelerle genişleterek Batı ülkeleri için savaşı sürdürmenin maliyetini artırması, ikincisi ise Rusya'nın tek taraflı olarak savaşı bitirmesidir.

Uluslararası sistemin çözüldüğü ve herkesin makro dengeleri dikkate alarak müdahil olduğu Ukrayna'daki savaşın geleceği de geçmiş 20 yılda yaşananlardan farklı olmayacak. Putin, maliyet hesabı yaparak tek taraflı savaşı bitirse bile uluslararası toplumun Rusya'ya yönelik siyasal ve ekonomik ambargosu muhtemelen kısa sürede bitmeyecek. Bunu bilen Putin, savaşı tek taraflı bitirse dahi kaybeden konumunda olacak. İşte bunları dikkate alan Rusya'nın bu aşamada asıl amacı savaşı bitirmek değil, savaşın bir şekilde bitmesi durumunda oluşacak uluslararası algıyı yönetmektir. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un son donemdeki Afrika ve Asya ülkeleri turu; özellikle de Hindistan ve Güney Afrika gibi kilit ülkelerden destek talebi, savaşın bit(iril)mesi sonrasında oluşacak uluslararası düzende Rusya'nın kendisini yeniden konumlandırmasına yönelik ön alıcı adımlardır. Özellikle de Rusya'ya karşı ekonomik ambargonun derinleşmesi ve önümüzdeki yıllarda enerji anlamında Batılı ülkelerin farklı alternatiflerle ihtiyaçlarını karşılayabilmesi, Rusya'nın hiç istemeyeceği bir durumdur. Rusya şimdiden küresel diplomaside yeni açılımlar yaparak bunların önlemini almaya çalışıyor.

Bütün bu gelişmelerle beraber Almanya başta olmak üzere birçok Batılı ülke, bu savaş dolayısıyla Rusya'yı çökertmenin daha fazla sorun alanı oluşturacağının farkında. Avrupa ülkeleri açısından savaşın bitmesi halinde en ideal sonuç, Putinsiz bir Rusya ve Avrupa-Rusya arasında yeni bir ilişki geliştirilmesidir. ABD'nin amacı bu savaş üzerinden Rusya'yı zayıflatmak ve Avrupa ülkeleri nezdinde ABD güvenlik şemsiyesinin ne kadar önemli olduğunu göstererek güvenlik anlamında farklı arayışlara giren Avrupalıları transatlantik çizgisine yeniden çekmektir.

Sonuç olarak, bir yıldan fazladır devam eden savaş kısa sürede bitmeyeceği gibi bölgesel ve sistemsel etkileri uluslararası ilişkiler alanında her geçen gün fazlasıyla hissedilmeye devam edecek. Savaşın uzamasının en büyük kazananı zaman kazanması açısından Çin olarak görünürken; farklı derece ve boyutlarda hem Avrupa-ABD ekseni hem de Rusya bugün itibarıyla kaybeden konumundadır.

[Prof. Dr. Mehmet Özkan, Milli Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi]

* Makalelerdeki fikirler, yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Habere ifade bırak !
Administrator Administrator
Administrator Administrator
Habere ait etiket tanımlanmamış.
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yeniurfagazetesi.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Adana arap escort Çukurova arap escort Seyhan arap escort Ankara arap escort Mamak arap escort Etimesgut arap escort Polatlı arap escort Pursaklar arap escort Haymana arap escort Çankaya arap escort Keçiören arap escort Sincan arap escort Antalya arap escort Kumluca arap escort Konyaaltı arap escort Manavgat arap escort Muratpaşa arap escort Kaş arap escort Alanya arap escort Kemer arap escort Bursa arap escort Eskişehir arap escort Gaziantep arap escort Şahinbey arap escort Nizip arap escort Şehitkamil arap escort İstanbul arap escort Merter arap escort Nişantaşı arap escort Şerifali arap escort Maltepe arap escort Sancaktepe arap escort Eyüpsultan arap escort Şişli arap escort Kayaşehir arap escort Büyükçekmece arap escort Beşiktaş arap escort Mecidiyeköy arap escort Zeytinburnu arap escort Sarıyer arap escort Bayrampaşa arap escort Fulya arap escort Beyoğlu arap escort Başakşehir arap escort Tuzla arap escort Beylikdüzü arap escort Pendik arap escort Bağcılar arap escort Ümraniye arap escort Üsküdar arap escort Esenyurt arap escort Küçükçekmece arap escort Esenler arap escort Güngören arap escort Kurtköy arap escort Bahçelievler arap escort Sultanbeyli arap escort Ataşehir arap escort Kağıthane arap escort Fatih arap escort Çekmeköy arap escort Çatalca arap escort Bakırköy arap escort Kadıköy arap escort Avcılar arap escort Beykoz arap escort Kartal arap escort İzmir arap escort Balçova arap escort Konak arap escort Bayraklı arap escort Buca arap escort Çiğli arap escort Gaziemir arap escort Bergama arap escort Karşıyaka arap escort Urla arap escort Bornova arap escort Çeşme arap escort Kayseri arap escort Kocaeli arap escort Gebze arap escort İzmit arap escort Malatya arap escort Manisa arap escort Mersin arap escort Yenişehir arap escort Mezitli arap escort Erdemli arap escort Silifke arap escort Akdeniz arap escort Anamur arap escort Muğla arap escort Bodrum arap escort Milas arap escort Dalaman arap escort Marmaris arap escort Fethiye arap escort Datça arap escort Samsun arap escort Atakum arap escort İlkadım arap escort Adıyaman arap escort Afyonkarahisar arap escort Ağrı arap escort Aksaray arap escort Amasya arap escort Ardahan arap escort Artvin arap escort Aydın arap escort Balıkesir arap escort Bartın arap escort Batman arap escort Bayburt arap escort Bilecik arap escort Bingöl arap escort Bitlis arap escort Bolu arap escort Burdur arap escort Çanakkale arap escort Çankırı arap escort Çorum arap escort Denizli arap escort Diyarbakır arap escort Düzce arap escort Edirne arap escort Elazığ arap escort Erzincan arap escort Erzurum arap escort Giresun arap escort Gümüşhane arap escort Hakkari arap escort Hatay arap escort Iğdır arap escort Isparta arap escort Kahramanmaraş arap escort Karabük arap escort Karaman arap escort Kars arap escort Kastamonu arap escort Kırıkkale arap escort Kırklareli arap escort Kırşehir arap escort Kilis arap escort Konya arap escort Kütahya arap escort Mardin arap escort Muş arap escort Nevşehir arap escort Niğde arap escort Ordu arap escort Osmaniye arap escort Rize arap escort Sakarya arap escort Siirt arap escort Sinop arap escort Sivas arap escort Şanlıurfa arap escort Şırnak arap escort Tekirdağ arap escort Tokat arap escort Trabzon arap escort Tunceli arap escort Uşak arap escort Van arap escort Yalova arap escort Yozgat arap escort Zonguldak arap escort
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.